تحت هدایت سونوگرافی(FNA)
اینترونشنال رادیولوژی
رادیولوژی مداخله ای (اینترونشنال رادیولوژی) یکی از شاخه های تخصصی رادیولوژی است که متخصصین آن با کمک روش های پیشرفته تصویربرداری (آنژیوگرافی، فلوروسکوپی، سونوگرافی، سی تی اسکن و ام آر ای) و تکنیک های خاص و مهارت های بالینی بالا به تشخیص و درمان بیماری ها می پردازند.
امروزه، بسیاری از بیماری ها که قبلا نیازمند اعمال جراحی وسیع بوده اند با استفاده از روشهای جایگزین اینترونشنال رادیولوژی تشخیص و درمان می شوند. تقریبا تمامی اقدامات اینترونشنال رادیولوژی با بی حسی موضعی و برش های کوچک پوستی به جای برشهای بزرگ جراحی انجام می شوند.
اینترونشنال رادیولوژیست و تیم همراه از عضو مورد نظر تصویربرداری نموده و در حین آن وسایل و تجهیزات مرتبط را به محل مورد نظر هدایت کرده و نسبت به نمونه برداری، تشخیص و درمان بیماری ها اقدام می کنند.
بسیاری از این اقدامات به صورت سرپایی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی انجام می شوند.
مزایای انجام اقدامات تشخیصی و درمانی به این روش کاهش آسیب به بیمار، کاهش میزان عفونت، کاهش زمان و هزینه های بستری و درد کمتر است.
غده تیروئید
غده تيروئيد در جلوي گردن و ناي قرار دارد و داراي دو بخش طرفی و يك پل ارتباطي است. تیروئید هورمونهایی را ترشح میکند که در تنظیم متابولیسم بدن نقش دارند.
به دلایل بسیار زیادی ممکن است قسمتی از این غده رشد کند و به شکل یک برآمدگی کوچک یا بزرگ بیرون بزند که به آن گره تیروئیدی و یا ندول می‌گویند. فرق گره تیروئید با گواتر این است که گواتر به بزرگی و انتشار سراسری تیروئید اطلاق می‌شود در حالی که گره، بزرگ شدن قسمتی از تیروئید است.
نمونه‌برداري سوزني از تيروئيد
نمونه برداری با سوزن از تیروئید روشي است كه در آن با استفاده از سوزن ظريفي مقدار كمي از بافت تيروئيد نمونه‌برداري مي‌شود. روش FNA یکی از مهمترین پیشرفتهای پزشکی در امر مراقبت از بیماران تیروییدی می باشد. سابقاً اکثر بیمارانی که دارای یک گره یا ندول منفرد تیروئید بودند مجبور به انجام عمل جراحی می شدند. اما امروزه با استفاده از روش FNA و برداشتن مقداری از سلولهای تیرویید با سوزن می توان به نوع ندول پی برد.
نتایج نمونه برداری
در هنگام برداشتن سلولها با سوزن، چندین احتمال زیر ممکن است رخ دهد:
– ممکن است در داخل ندول مایع باشد که توسط سوزن این مایع کشیده می شود و ندول ناپدید می گردد. این وضعیت نشان می دهد که ندول باید یک کیست باشد که نیاز به درمان بیشتری ندارد.
– ممکن است سلولهایی که از ندول کشیده می شود سلولهای خوش خیمی باشد، در اینصورت شما سرطان تیرویید ندارید.
– اگر سلولهای بدست آمده نشانگر بدخیمی باشد، نشانه سرطانی بودن ندول است که در این صورت باید هرچه سریعتر عمل جراحی انجام پذیرد.
– گاهی اوقات به علت اینکه تعداد خیلی کمی از سلولهای ندول تیرویید برای آزمایش برداشته می شوند نمیتوان بطور قطعی تشخیص داد که ندول خوش خیم است یا بدخیم. در این موارد بر اساس نظر پزشک معالج ممکن است عمل جراحی انجام شود و تمام ندول برداشته شده و به دقت با میکروسکوپ بررسی می شود تا خوش خیم یا بدخیم بودن آن مشخص گردد.
۶۰ الی ۸۰ درصد از آزمایشات FNA نشان می دهد که غده خوش خیم می باشد و از هر بیست مورد آزمایش FNA تنها یک مورد نشان دهنده سرطان است .
از هر ده مورد نمونه برداری تیروئید تقریبا یک مورد لازم است که مجددا در روز دیگری تکرار شود.
آمادگی لازم جهت نمونه برداری تیروئید
انجام این روش نیاز به آمادگی خاصی ندارد و بيمار مي‌تواند قبل و بعد از انجام FNA به طور طبيعي بخورد و مايعات بنوشد.
انجام FNA حداكثر 10 دقيقه طول مي‌كشد و پس از مدت كوتاهي بيمار مرخص مي‌شود و مي‌تواند به فعاليت‌هاي خود (به جز فعاليت‌هاي سنگين) در بقيه روز بپردازد.
در صورت مصرف داروهاي ضدانعقادي مثل اسپيرين، وارفارين، پلاويكس و … پزشك معالج بايستي در جريان قرار گيرد تا نسبت به كاهش مقدار يا قطع آن قبل از انجام FNA در صورت لزوم اقدام کند.
جهت انجام اين نمونه برداري، ابتدا ناحيه گردن ضدعفوني مي‌شود سپس با استفاده از سوزنی ظريف و تحت هدايت سونوگرافي از تيروئيد نمونه‌برداري شده و جهت بررسي زير ميكروسكوپ به آزمايشگاه فرستاده مي‌شود.
استفاده از هدایت سونوگرافی باعث افزایش دقت و کاهش عوارض نمونه برداری می شود.
عوارض احتمالی
انجام اين روش بسيار بي‌خطر است ولی در موارد كمي خونريزي در محل ورود سوزن روي مي‌دهد كه معمولاً ايجاد درد و تورم کمی مي‌كند. این درد و تورم با مصرف دارو و مسکن های معمولی نظیر استامینوفن كنترل مي‌شود.
درد و تورم بايد بعد از 48 ساعت به حداقل برسد.
از انجام فعاليت‌هاي شديد به خصوص برداشتن وزنه های سنگین خودداري و در صورت بروز تغيير صدا، درد شديد، تورم گردن و اشكال در بلع يا تنفس، به پزشك مراجعه نمایید.